Zorunlu Deprem Sigortası priminizi resmi tarife ile hesaplayın.
1. Sigorta Bedeli = Brüt m² × Birim Maliyet (Tarife dönemi yükleniyor: Betonarme — TL/m²)
2. Sigorta bedeli azami teminat limitini (— TL) aşıyorsa limit esas alınır
3. Prim = Sigorta Bedeli × Tarife Oranı (risk grubuna göre)
4. Sürprim/indirimler uygulanır, asgari prime bakılır
| Yapı Tarzı | I. Grup ‰ | II. Grup ‰ | III. Grup ‰ | IV. Grup ‰ | V. Grup ‰ | VI. Grup ‰ | VII. Grup ‰ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Betonarme | — | — | — | — | — | — | — |
| Diğer | — | — | — | — | — | — | — |
ZDS teminatını aşan kısım için yapılan ihtiyari deprem sigortası prim hesabı. Yangın sigortasına ek olarak verilir.
1. İhtiyari Deprem Sigorta Bedeli = Yangın Bedeli − ZDS Bedeli
2. Tarife Oranı risk grubu ve yapı tarzına göre belirlenir
3. Kloz 6 varsa: Oran × (1 + Kloz Oranı / 2 / 100)
4. Prim = İhtiyari Bedel × Tarife Oranı × 0,80
(ZDS'ye tabi binalar için tarife oranının %80'i uygulanır)
| Yapı | I. | II. | III. | IV. | V. | VI. | VII. |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Betonarme | 2,50 | 2,22 | 1,89 | 1,77 | 1,33 | 0,94 | 0,64 |
| Diğer | 4,40 | 3,77 | 3,30 | 3,09 | 2,48 | 1,65 | 0,97 |
| Yapı | I. | II. | III. | IV. | V. | VI. | VII. |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Betonarme | 3,13 | 2,63 | 2,38 | 1,94 | 1,38 | 1,06 | 0,75 |
| Diğer | 6,13 | 5,56 | 3,75 | 2,00 | 1,56 | 1,24 | 1,06 |
Deprem sigortasında sigortalının risk payı ve bunun prime etkisi. Ticari/sınai rizikolar için zorunlu, sivil rizikolar için isteğe bağlıdır.
Koasürans, sigortalının hasar anında kendi üzerine belirli bir pay almasıdır. Ticari/sınai deprem sigortalarında sigortalı minimum %20 payı üzerinde tutmak zorundadır. Daha yüksek pay üstlenmesi durumunda primde indirim uygulanır. Sigortalı, üstlendiği payı tekrar sigorta ettiremez.
| Sigortalının Üzerinde Kalan (%) | Sigortacının Üzerinde Kalan (%) | Tarife İndirimi (%) |
|---|---|---|
| 25 | 75 | 6,25 |
| 30 | 70 | 12,50 |
| 35 | 65 | 18,75 |
| 40 | 60 | 25,00 |
| 45 | 55 | 31,25 |
| 50 | 50 | 37,50 |
| 55 | 45 | 43,75 |
| 60 | 40 | 50,00 |
Muafiyet oranının prime etkisi ve hasar anındaki tazminat hesabı. Her hasar için ayrı ayrı uygulanır; 72 saatlik dönem bir hasar sayılır.
Hasar anında sigortalı, sigorta bedeline uygulanan muafiyet tutarını kendi üstlenir. Sigortacı sadece muafiyeti aşan kısımdan sorumludur.
Örnek: 2.000.000 TL bedel, %2 muafiyet = 40.000 TL muafiyet. 500.000 TL hasar → Sigortacı 460.000 TL öder.
| Muafiyet Oranı (%) | Tarife İndirimi (%) |
|---|---|
| 2 (Minimum — zorunlu) | — |
| 3 | 6 |
| 4 | 13 |
| 5 | 19 |
| 10 | 35 |
| Muafiyet Oranı (%) | Tarife İndirimi (%) |
|---|---|
| 5 (Minimum — zorunlu) | — |
| 10 | 20 |
Sigorta bedelinin gerçek değerin altında tutulması durumunda hasar tazminatı nasıl azalır? Orantı kuralı ile hesaplayın.
Enflasyon dönemlerinde binaların gerçek yeniden yapım maliyeti hızla artar. Sigorta bedeli güncellenmezse ciddi eksik sigorta oluşur. Hasar anında tazminat, sigortalı/gerçek değer oranıyla orantılı olarak azaltılır.
Tazminat = Hasar × (Sigorta Bedeli / Gerçek Değer)
Örnek: 5M TL değerli bina için 3M TL sigorta yapılmış. 1M TL hasar → Tazminat = 1M × (3M/5M) = 600.000 TL. Sigortalı 400.000 TL kayıp yaşar.
Gerçekçi hasar senaryolarında koasürans, muafiyet ve eksik sigorta etkilerini birlikte görün.
Doğru sigorta bedelini bulun, bir hasar senaryosunda tazminatın nasıl hesaplandığını adım adım görün. Değer girdikçe sonuçlar anında güncellenir. Konuyu baştan öğrenmek isteyenler için üç aşamalı eğitim simülasyonu →
Eksik bedel
Bedel brüt kârın altında beyan edilir; tazminat aynı oranda kırpılır.
A.6: bedel ÷ (brüt kâr oranı × ciro) oranı 1'in altındaysa her tazminat bu oranla çarpılır. 20 milyonluk kaybın 10 milyon bedelle yarısı ödenir. Panzehir: bedeli her yıl ciroyla birlikte güncellemek.
Süre yetmezliği
İş 14 ayda toparlanır, poliçe 6 ay öder.
A.3: azami tazminat süresi aşılınca ödeme durur — kayıp sürse bile. Makine tedarik süresi, inşaat ve ruhsat süreleri toplanarak gerçekçi süre seçilmelidir.
"Poliçe limiti" yanılgısı
"Nasılsa limit yüksek" güveni; ödemeyi formül belirler.
Tazminat limitten değil, kanıtlanan brüt kâr kaybından hesaplanır. Yüksek limit, eksik tutulan defter kayıtlarını ya da yanlış brüt kâr oranını telafi etmez. Mali tablolar hesabın kanıtıdır.
Ciro kaybı ≠ brüt kâr kaybı
Düşen cironun tamamı değil, kâr payı ödenir.
Üretmediğiniz malın hammaddesini de almazsınız: tazminata giren, ciro düşüşünün brüt kâr oranı kadarıdır. 25 milyon ciro kaybı, %40 brüt kâr oranında 10 milyon kâr kaybıdır.
Stok bedeli sürekli değişen işletmeler için: tavan bedel üzerinden güvence, gerçek prim aylık ortalamalardan. Ay değerlerini değiştirin, primin nasıl oluştuğunu izleyin.
Tutarları TL girin; para birimi değişince sayılar otomatik çevrilmez.
Her ayın günlük mevcut ortalamasını TL olarak girin. Çubuk, tavana oranı gösterir; %40 tabanını aşan kısım fark zeyili doğurur.
- Yalnız ticari emtiaya uygulanır — bina ve demirbaş abonmana girmez
- Süre 3 aydan kısa, 1 yıldan uzun olamaz
- Tavan bedel priminin %40'ı peşin alınır (depo primi) ve iade edilmez — ortalamalar %40'ın altında kalsa bile
- Aylık listeler ay sonunu izleyen 45 gün içinde verilir; verilmezse prim tavan bedelden istenir
- Sigortacı resmî muhasebe kayıtlarını inceleme yetkisine sahiptir
- Abonman poliçeye enflasyon klozu verilmez ve ticari paket olarak düzenlenemez
- Hırsızlık abonmanı için aynı şirkette yangın poliçesi şarttır ve süresi onu aşamaz
- Bildirim tavanı aşarsa: sigortacının sorumluluğu poliçedeki bedelle sınırlı kalır; aşan aylar için eksik sigorta hükümleri uygulanır. Tavanı düşük tutmak abonmanın amacını bozar.
- Sürekli %40 altı bildirim: dönem boyunca ortalamalar hep tabanın altındaysa yenilemede abonman sürdürülmez, normal emtea poliçesine dönülür — depo primi yine iade edilmez.
- Beyan ile kayıt arasında önemli fark: gerçek kayıtlarla beyan arasındaki oran üzerinden eksik sigorta uygulanır. Abonman, kayıtları düzgün ve itibarı yüksek işletmeler için tasarlanmıştır.
Sigorta sektörünün teknik kavramlarını anlayın. Tıklayarak detaya gidin.
Reasürans Nedir?
Sigortacıların sigortası. Büyük riskleri dağıtır.
Reasürans, sigorta şirketinin üstlendiği riskin bir kısmını başka bir sigorta şirketine (reasürör) devretmesidir. Buna "sigortanın sigortası" da denir.
Neden Gereklidir?
- Tek bir deprem sonucunda yüzlerce milyar TL hasar oluşabilir
- Sigorta şirketi bu hasarı tek başına karşılayamaz
- Reasürör, belirlenen limit üzerindeki kısımları üstlenir
- Böylece sigorta şirketinin iflası önlenir
Türkiye'deki Uygulama
- Büyük sigorta şirketleri Swiss Re, Munich Re, Hannover Re ile trete yapar
- DASK kendi reasürans programını dünya piyasalarında yerleştirir
- SEDDK, reasürans devir oranlarını denetler
Trete (Treaty) Nedir?
Otomatik reasürans anlaşması. Yıllık olarak yapılır.
Trete, sigorta şirketi ile reasürör arasında önceden yapılan çerçeve bir anlaşmadır. Trete kapsamındaki her poliçe otomatik olarak reasüransa devredilir.
Trete Türleri ve Farkları
- Kotpar (Quota Share): Her poliçenin belirli bir yüzdesi reasüröre devredilir. Basit, düşük maliyet. Dezavantaj: iyi risklerin de devredilmesi.
- Fazla Hasar (Surplus/Excess of Line): Belirli bir limiti aşan kısım devredilir. Daha esnek. Şirket küçük riskleri elinde tutar.
- XL (Excess of Loss): Belirlenen tutarı aşan hasarlar için. Özellikle doğal afet riskleri için kullanılır.
- Stop Loss: Toplam hasar oranı belirli bir seviyeyi aşarsa devreye girer. Yıllık koruma.
Avantajlar vs Dezavantajlar
- ✓ Kotpar: Kolay yönetim, düşük maliyet, cash flow düzenli
- ✗ Kotpar: İyi riskleri kaybedersiniz, kâr paylaşımı zorunlu
- ✓ XL: Yıkıcı hasarlara karşı koruma, prim maliyeti düşük
- ✗ XL: Sık küçük hasarları kapsamaz, iyi yönetim gerektirir
Eksik Sigorta (Underinsurance)
Sigorta bedelinin gerçek değerden düşük olması.
Türkiye'de en yaygın sigorta sorunlarından biridir. Enflasyon dönemlerinde poliçeler güncellenmediğinde ciddi eksik sigorta oluşur.
Formül (Orantı Kuralı)
Tazminat = Hasar × (Sigorta Bedeli / Gerçek Değer)
Gerçek Hayat Örneği
- 2021'de 2M TL'ye sigortalanan fabrika
- 2024'te gerçek değer enflasyonla 5M TL'ye çıktı
- 2M TL hasar oldu → Tazminat: 2M × (2M/5M) = 800.000 TL
- 1.200.000 TL sigortalı karşıladı!
Önlem
- Her yıl sigorta bedelini güncelleyin
- Enflasyon klozu (Kloz 6) ekleyin
- Eksper değerlemesi yaptırın
Koasürans (Müşterek Sigorta)
Sigortalının hasar anında kendi payını üstlenmesi.
Koasürans, büyük ticari/sınai risklerde sigortalının hasara belirli oranda katılmasını zorunlu kılar. Ahlaki tehlikeyi (moral hazard) azaltır.
Zorunlu mu?
- Sivil Rizikolar: İsteğe bağlı (anlaşmayla uygulanabilir)
- Ticari/Sınai: Minimum %20 zorunlu
- Sigortalı %20'den fazla pay üstlenirse indirim hakkı doğar
İndirim Mekanizması
- %25 pay → %6,25 prim indirimi
- %40 pay → %25 prim indirimi
- %60 pay → %50 prim indirimi (maksimum)
Dikkat!
Sigortalı üstlendiği payı başka bir sigortacıya tekrar sigorta ettiremez.
Muafiyet
Her hasarda sigortalının kendi cebinden karşıladığı tutar.
Muafiyet, sigortacının sorumlu olmadığı hasar alt sınırıdır. Sigortalı bu tutarı kendi karşılar.
Neden Var?
- Küçük hasarların sigortaya bildirilmesini önler
- Sigortalının önlem almasını teşvik eder
- İşlem maliyetlerini azaltır
- Prim indirimi imkânı sağlar
Tenzili Muafiyet
Türkiye'de yaygın kullanılan tenzili muafiyette: hasar muafiyeti aşıyorsa sigortacı aşan kısmı öder. (Hasar 500.000, muafiyet 40.000 → Sigortacı 460.000 öder)
72 Saatlik Kural
Deprem sigortalarında her 72 saatlik dönem bir hasar sayılır. Böylece art arda gelen depremler tek hasar olarak değerlendirilebilir.
Terör Reasüransı (Pool Re)
Büyük Britanya'da ticari varlıkların terör riskine yönelik reasürans sistemi.
Pool Re, Büyük Britanya'daki ticari varlıklar için terör reasüransı sağlar. Türkiye'de zorunlu bir terör sigortası sistemi olarak uygulanmaz.
Bir poliçedeki terör teminatını değerlendirirken kapsam, limit ve istisnalar kendi genel ve özel şartlarından okunmalıdır.