Sigorta Bilgi Kütüphanesi

İHTİYARİ DEPREM VE YANARDAĞ PÜSKÜRMESİ TARİFESİ

SEDDK

Kaynak Kurum

01.01.2024

Yürürlük Tarihi

‰0,64–‰6,13

Tarife Aralığı

📋 Tarife Tablosu-1 — Sivil Rizikolar (Konut/İşyeri) Yangın + Deprem

Konut ve işyeri yangın sigortalarına ek olarak ihtiyari deprem teminatı verildiğinde uygulanır. Bina yangın sigorta bedeli üzerinden hesaplanır.

Yapı Tarzı	I. Grup	II. Grup	III. Grup	IV. Grup	V. Grup	VI. Grup	VII. Grup
🏗️ Betonarme	‰2,50	‰2,22	‰1,89	‰1,77	‰1,33	‰0,94	‰0,64
🧱 Diğer (Yığma vb.)	‰4,40	‰3,77	‰3,30	‰3,09	‰2,48	‰1,65	‰0,97

⚠️ Bu tarife YALNIZCA yangın sigortasına ek olarak verilir. Yangın sigortasız ihtiyari deprem düzenlenemez.

🏭 Tarife Tablosu-2 — Ticari ve Sınai Rizikolar Ticari/Sınai

2 milyar TL'ye kadar ticari ve sınai riskler için uygulanır. Bina ve muhteviyat için ayrı ayrı hesaplanır.

Yapı Tarzı	I. Grup	II. Grup	III. Grup	IV. Grup	V. Grup	VI. Grup	VII. Grup
🏗️ Betonarme	‰3,13	‰2,63	‰2,38	‰1,94	‰1,38	‰1,06	‰0,75
🧱 Diğer	‰6,13	‰5,56	‰3,75	‰2,00	‰1,56	‰1,24	‰1,06

🏗️ Tarife Tablosu-3 — İnşaat & Montaj (Tüm Riskler) max 480M TL

Risk Sınıfı	I	II	III	IV	V	VI	VII
A — Bina inşaatı, dekorasyon, makine	‰1,56	‰1,31	‰1,19	‰0,98	‰0,69	‰0,54	‰0,38
B — Altyapı, köprü, tünel, enerji	‰3,06	‰2,79	‰1,88	‰1,00	‰0,79	‰0,63	‰0,54

📅 İnşaat süresine göre tarife oranı değişir: 6 aydan kısa → %70, 12 ay → %100, 24 ay → %160, 36 ay → %210 (her ek ay için +%3)

🔌 Tarife Tablosu-4 — Elektronik Cihaz & Makine Kırılması max 480M TL

Yapı Tarzı	I	II	III	IV	V	VI	VII
🏗️ Betonarme	‰3,13	‰2,63	‰2,38	‰1,94	‰1,38	‰1,06	‰0,75
🧱 Diğer	‰6,13	‰5,56	‰3,75	‰2,00	‰1,56	‰1,24	‰1,06

⚠️ Seyyar/müteharrik makine ve cihazlar için ‰2,00 sabit oran uygulanır.

🗺️ Deprem Risk Grupları — İl Bazlı Rehber

DASK risk grupları esas alınır. Mahalle bazlı farklılık olabilir — kesin grup DASK sorgusundan öğrenilir.

I. Grup (En Yüksek)
İstanbul, Bursa, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Hatay, Kahramanmaraş, Adapazarı

II. Grup
Ankara, Balıkesir, Manisa, Afyon, Bolu, Düzce, Erzincan

III. Grup
Antalya, Aydın, Muğla, Eskişehir, Sivas, Çorum, Samsun

IV. Grup
Adana, Mersin, Konya, Denizli, Kayseri, Malatya

V. Grup
Trabzon, Samsun, Ordu, Kastamonu, Zonguldak

VI-VII. Grup (En Düşük)
Doğu ve İç Anadolu'nun görece güvenli bölgeleri

⚠️ Risk grubu ataması 2024'ten itibaren mahalle bazlı yapılıyor. Kesin grup için dask.gov.tr adres kodu sorgusunu kullanın.

💡 ZDS'ye Bağlı İhtiyari Deprem Prim Hesabı (Sivil - Konut)

DASK (ZDS) yapılmış konutlarda, bina değeri ZDS limitini aşıyorsa artan kısım için ihtiyari deprem yapılabilir. Prim hesabı özeldir:

Artan Sigorta Bedeli = Yangın Sigorta Bedeli − ZDS Sigorta Bedeli Tarife Fiyatı (Kloz 6'ya göre) = Tablo-1 Fiyatı × (1 + Enflasyon Oranı / 2) Prim = Artan Sigorta Bedeli × Tarife Fiyatı × 0.80 (Tarife Fiyatının %80'i uygulanır — artan kısım avantajı)

📌 Resmi SEDDK Örneği

Yangın sigorta bedeli: 1.200.000 TL
ZDS sigorta bedeli: 600.000 TL
Risk Grubu: I. Grup | Yapı: Betonarme | Kloz 6: %20

Artan bedel = 1.200.000 − 600.000 = 600.000 TL
Tarife fiyatı = ‰2,50 + (‰2,50 × 0,10) = ‰2,75
Prim = 600.000 × 0,00275 × 0,80 =

💰 1.320 TL yıllık prim

MUAFİYET & KOASÜRANS

🛡️ Muafiyet Nedir?

Hasar gerçekleştiğinde sigortalının kendi üstlendiği ilk kayıp payıdır. Sigortacı, hasarın muafiyet miktarını aşan kısmından sorumludur. Her 72 saatlik dönem ayrı bir hasar sayılır. Muafiyeti artırarak prim indirimi, azaltarak prim artışı yapılabilir.

📋 Muafiyet Tablosu-1 — Sivil Bina (Tenzili)

Muafiyet Oranı (%)	Tarife İndirimi (%)
%2 (Zorunlu Asgari)	—
%3	%6
%4	%13
%5	%19
%10	%35

📋 Muafiyet Tablosu-3 — Ticari (Düşürme)

Muafiyet Oranı (%)	Tarife Artışı (%)
%0,1	+%12
%0,5	+%9
%1	+%6
%1,5	+%3
%2 (Standart)	—

📌 Muafiyet Uygulama Örneği

Sigorta Bedeli: 5.000.000 TL | Muafiyet: %5 | Gerçekleşen Hasar: 400.000 TL

Muafiyet Miktarı = 5.000.000 × %5 = 250.000 TL
Sigortacı Ödemesi = 400.000 − 250.000 = 150.000 TL
Prim İndirimi: Tarife fiyatından %19 indirim uygulandı

Sigortalı 250.000 TL hasarı kendi karşılar, sigortacı 150.000 TL öder

🤝 Koasürans (Müşterek Sigorta) Nedir?

Büyük risklerde sigortacının tek başına üstlenemeyeceği kapasite aşımlarında, riskin birden fazla sigortacı arasında paylaşılmasıdır. Ticari rizikolar için zorunlu minimum %20 sigortalı payı vardır.

📋 Koasürans Tablosu-1 (İndirim)

Sigortalı Payı	Sigortacı Payı	İndirim
%25	%75	%6,25
%30	%70	%12,50
%35	%65	%18,75
%40	%60	%25,00
%50	%50	%37,50
%60	%40	%50,00

⚠️ Koasürans Tablosu-2 (Artış — Düşük Pay)

Sigortalı Payı	Sigortacı Payı	Artış
%0	%100	+%25
%10	%90	+%12,50

Standart minimum sigortalı payı %20'dir. Altına düşmek prim artışına yol açar.

📌 Koasürans Hesap Örneği

Fabrikanın Sigorta Bedeli: 800.000.000 TL (Ticari/Betonarme/I. Grup)
Seçilen Koasürans: Sigortalı %40, Sigortacı %60

Baz Tarife = ‰3,13 → Koasürans indirimi %25 →
Efektif tarife = ‰3,13 × 0,75 = ‰2,35
Toplam Prim = 800.000.000 × 0,00235 = 1.878.750 TL
Sigortacı payına düşen prim = 1.878.750 × %60 = 1.127.250 TL

Depremde 200M TL hasar → Sigortalı 80M TL üstlenir, sigortacı 120M TL öder

💡 Tazminat Limitli Sigorta (Kloz 4)

240 milyon TL üzerindeki ticari rizikolar için sigorta bedelinin belirli bir yüzdesiyle sınırlı tazminat limiti belirlenebilir. Koasürans ve muafiyet hükümleri uygulanmaz.

Tazminat Limiti (Sigorta Bedeli %)	Tarife İndirimi (%)
%2	%70
%5	%55
%10	%30
%15	%17,5
%20	%5

📌 Büyük Tesis Örneği

Sigorta bedeli: 3.000.000.000 TL | Tazminat limiti: %5 = 150.000.000 TL
Baz tarife ‰3,13 → %30 artış (Kloz 4 kuralı) → ‰4,07
Tazminat limiti %5 için %55 indirim → efektif ‰1,83
Prim = 3.000.000.000 × 0,00183 = 5.490.000 TL

Tazminat en fazla 150M TL — buna karşın devasa prim avantajı

HASAR SENARYOLARI VE TAZMİNAT HESAPLARI

⚠️ Senaryo 1 — KRİTİK

Eksik Sigorta: Gerçek Değerin Altında Sigorta

▼

Sigorta bedelinin gerçek piyasa değerinden düşük tutulması. Hasar anında orantılı tazminat (pro-rata) uygulanır — tazminat sigortalıya tam ödenmez.

Tazminat = Hasar Tutarı × (Sigorta Bedeli / Gerçek Değer)

📌 Fabrika Yangın + Deprem Örneği

Fabrikanın gerçek değeri: 10.000.000 TL
Sigorta bedeli (düşük tutulmuş): 4.000.000 TL (%40 eksik sigorta)
Gerçekleşen hasar: 3.000.000 TL

Tazminat = 3.000.000 × (4.000.000 / 10.000.000) = 1.200.000 TL
Sigortalının cebinden çıkması gereken = 1.800.000 TL

⚠️ 1.800.000 TL sigortalı tarafından karşılanır — büyük kayıp!

💡 Çözüm: Her yıl sigorta bedelini güncelleyin. Enflasyon klozu (Kloz 6) ekleyin. Bina değer tespiti yaptırın.

🏗️ Senaryo 2 — TİCARİ

Koasürans + Muafiyet Birlikte Uygulandığında

▼

Büyük endüstriyel tesislerde hem koasürans hem muafiyet aynı anda uygulanır. Bu birleşik yapı hem primi düşürür hem de hasar anında ciddi sonuçlar doğurur.

📌 Endüstriyel Tesis Deprem Hasarı

Tesisin sigorta bedeli: 1.500.000.000 TL
Koasürans: Sigortalı %30 / Sigortacı %70
Muafiyet: %3 (6 ay kira değeri)
Gerçekleşen deprem hasarı: 500.000.000 TL

1. Muafiyet = 1.500.000.000 × %3 = 45.000.000 TL (sigortalı üstlenir)
2. Muafiyet sonrası hasar = 500.000.000 - 45.000.000 = 455.000.000 TL
3. Koasürans uygulaması:
— Sigortalı payı (%30) = 455.000.000 × 0.30 = 136.500.000 TL
— Sigortacı ödemesi (%70) = 455.000.000 × 0.70 = 318.500.000 TL

Sigortalının toplam yükü: 45M + 136,5M = 181.500.000 TL

💡 Bu senaryoda prim indirimi ~%30,50 sağlandı ama hasar anında büyük öz-katılım gerekti. Risk iştahına göre dengeleyin.

🏠 Senaryo 3 — SİVİL

ZDS + İhtiyari Deprem Teminatı Birlikte

▼

DASK (ZDS) ve ihtiyari deprem birlikte kurgulandığında tam koruma sağlanır. ZDS limiti aşıldığında ihtiyari devreye girer.

📌 İstanbul'da 200m² Konut (I. Grup)

Bina gerçek değeri: 12.000.000 TL
DASK (ZDS) limiti Nisan 2026: 2.220.218 TL
Yangın sigorta bedeli: 12.000.000 TL
İhtiyari deprem bedeli = 12.000.000 - 2.220.218 = 9.779.782 TL

Prim hesabı (betonarme, I. Grup, Kloz 6 %30):
Tarife = ‰2,50 × (1 + 0,30/2) = ‰2,50 × 1,15 = ‰2,875
Prim = 9.779.782 × 0,002875 × 0,80 = ~22.491 TL/yıl
DASK primi ~2.100 TL + İhtiyari ~22.491 TL =

Toplam yıllık deprem güvencesi ~24.591 TL — 12M TL değer için tam koruma

⚠️ Senaryo 4 — MUAFİYET

Terör Sigortası ve Muafiyet Uygulaması

▼

Terör teminatı yangın sigortasına ek olarak verilir. Muafiyet, koasürans ve hasar ödeme mekanizması depremden farklıdır.

📌 İş Yeri Terör Hasarı Senaryosu

İş yeri sigorta bedeli: 5.000.000 TL
Terör teminat oranı (piyasa): genellikle ‰0,50 - ‰2,00 (Serbest tarife)
Uygulamada tipik muafiyet: %2
Gerçekleşen terör hasarı: 800.000 TL

Muafiyet = 5.000.000 × %2 = 100.000 TL
Sigortacı ödemesi = 800.000 - 100.000 = 700.000 TL

Sigortacı 700.000 TL öder — terör teminatı çok önemli!

📋 Terör teminatı için sabit tarife yoktur. Sigorta şirketleri risk değerlendirmesine göre fiyatlar. İstanbul merkezi lokasyonlar daha yüksek ücretlendirilir.

REASÜRANS VE TRETE YAPILARI

🔄 Reasürans Nedir?

Sigorta şirketinin üstlendiği risklerin bir kısmını veya tamamını başka bir sigorta şirketine (reasürör) devretmesidir. Sigortalı için değişen hiçbir şey yoktur — tazminat yine aynı şirketten alınır. Reasürans sigorta şirketinin "kendi sigortası"dır.

Sigortalı
Risk sahibi

→

Sigorta Şirketi
Ceden — Riski kabul eder

→

Reasürör
Riski üstlenir

→

Retrosesyoner
Reasürörün reasürörü

📄 Orantılı Reasürans (Proportional)

Prim ve hasar belirlenen oranda paylaşılır. İki türü: Kot-de-Par (Quota Share) ve Süperflu (Surplus).

Kot-de-Par (Quota Share): Sabit oran. Sigorta şirketi her poliçenin %30'unu saklar, %70'ini devre der. Prim ve hasar aynı oranla paylaşılır.

Avantaj: Basit, öngörülebilir, kapasiteyi artırır
Dezavantaj: Küçük riskleri de devre eder, reasürans komisyonu düşebilir

Süperflu (Surplus): Şirketin saklama limitinin üzerindeki kısım devre edilir. Küçük risklerde şirket tüm primi saklar, büyük risklerde orantılı paylaşım yapılır.

💥 Orantısız Reasürans (Non-Proportional)

Belirlenen sınırı aşan hasarlar reasürör tarafından karşılanır. Türkiye deprem reasüransında yaygın kullanılır.

Hasar Fazlası (Excess of Loss — XL): Şirket her hasarda belirli tutara kadar (saklama = retention) kendisi karşılar. Üstünü reasürör öder.

Örnek: Saklama 5M TL, Limit 50M TL. 30M TL hasar geldi → Şirket 5M TL, Reasürör 25M TL öder.

Stopaj (Stop Loss): Yıllık toplam hasar belirli oranı aşarsa reasürör devreye girer.

📋 Trete (Treaty) Nedir?

Sigorta şirketi ile reasürör arasında önceden yapılan çerçeve anlaşmadır. Poliçe bazında onay gerekmez.

Otomatik Trete: Belirlenen sınırlar içindeki her risk otomatik kabul edilir. Sigorta şirketi bildirmek zorundadır.

Avantaj: Hız, maliyet verimliliği, portföy dengesi
Dezavantaj: Kötü riskleri de otomatik kabul zorunluluğu

Türkiye'de Deprem Tretesi: Çoğu şirket Swiss Re, Munich Re, Hannover Re gibi global reasürörlerle trete yapar. DASK kendisi global retrosesyon programı yürütür.

🎯 Fakültatif Reasürans

Her risk için ayrı ayrı müzakere edilir. Büyük veya özel riskler için tercih edilir.

Ne zaman kullanılır: Trete kapasitesini aşan riskler, özel/atipik riskler, zaten hasar görmüş tesisler.

Örnek: İstanbul'da 2 milyar TL değerinde bir alışveriş merkezi. Şirketin trete kapasitesi 500M TL → kalan 1,5 milyar için fakültatif reasürans aranır.

Avantaj: Risk seçimi, yüksek limit
Dezavantaj: Zaman alıcı, pahalı, red riski

🔢 Saklama (Retention) Hesabı

Sigorta şirketinin kendi üzerinde tuttuğu azami risk miktarıdır. Özsermayeye orantılı belirlenir.

Türkiye Pratiği: SEDDK şirketlerin saklama kapasitelerini özsermaye ile orantılı tutar.

Net Saklama = Brüt Prim - Reasürans Primi

Örnek Hesap:
Şirket özsermayesi: 500M TL
Azami saklama: genellikle özsermayenin %5-10'u = 25-50M TL/risk
Üzerindeki her risk devre edilir

Avantaj (yüksek retention): Daha fazla prim şirkette kalır
Dezavantaj: Büyük hasar anında sermaye tehlikede

💰 Reasürans Komisyonu

Reasürörün cedene (sigortacıya) ödediği paylaşım bedeli. Genellikle devredilen primin %15-35'i.

Kâr Komisyonu (Profit Commission): Yıl sonunda trete kârlıysa reasürör ek komisyon öder. Ceden'i iyi risk seçimine teşvik eder.

Kayıp İadesi (Loss Carryforward): Kötü yılın zararı sonraki yıl kâr komisyonundan düşülür.

Türkiye Örneği: Ortalama yangın tretesinde: %20-25 komisyon + kayıp iyi yıllarda %10-15 kâr komisyonu.

⚖️ Trete Yapılarının Karşılaştırması

Yapı	Prim Paylaşımı	Hasar Paylaşımı	Avantaj	Dezavantaj
Kot-de-Par	Sabit oran	Sabit oran	Basit, hızlı	Seçim yapılamaz
Süperflu	Aşan kısım	Aşan kısım	Seçici kapasite	Karmaşık hesap
XL (Risk)	Sabit prim	Limit üstü	Felaket koruması	Pahalı, az hasar
XL (Kat)	Sabit prim	Kümülatif limit	Deprem/fırtına	Nadir kullanım
Fakültatif	Risk bazlı	Risk bazlı	Esneklik	Zaman/maliyet

TEMEL SİGORTA KAVRAMLARI

📐 Eksik Sigorta

Sigorta bedelinin gerçek değerden az tutulması. Hasar anında orantılı tazminat uygulanır.

Formül: Tazminat = Hasar × (SB / Gerçek Değer)

Neden olur: Enflasyon, yanlış değerleme, kasıtlı düşük beyan

Korunma yöntemi: Enflasyon klozu, yıllık aktüalizasyon, bağımsız eksper değerlemesi

⏰ Muafiyet (Deductible)

Her hasarda sigortalının kendi üstlendiği ilk kayıp. Tenzili (absolute) ve müşterek (participation) türleri vardır.

Tenzili Muafiyet: Muafiyet tutarının altındaki hasarlar sigortacı tarafından karşılanmaz.

Müşterek Muafiyet: Sigortalı hasara belirli oranda katılır (koasüranstan farklı).

Her 72 saat kuralı: Depremde ardışık hasarlar — 72 saati aşan her dönem yeni bir hasar sayılır.

🏗️ Sigorta Bedeli (Değeri)

Poliçede yazılı azami tazminat tutarı. Yeniden yapım değeri, piyasa değeri veya muhasebe değeri olarak belirlenir.

Yeniden Yapım Değeri: Hasar günündeki yapım maliyeti (arsa hariç). Bina sigortalarında tercih edilmeli.

Piyasa Değeri: Satış değeri. Bina için genellikle daha yüksek; hasar tazminatı için uygun değil.

İhtiyari Deprem için: Yangın sigortası bedeliyle örtüşmeli. Kloz 6 ile enflasyona endekslenmeli.

📊 Combined Ratio (Bileşik Oran)

Sigortacının kârlılık ölçütü: Hasar oranı + Masraf oranı. %100 altı kârlı, üstü zararlı.

Hasar Oranı = Ödenen Hasarlar / Kazanılan Primler
Masraf Oranı = İşletme Giderleri / Yazılan Primler
Combined Ratio = Hasar Oranı + Masraf Oranı

Türkiye ortalaması: Yangın branşında ~%85-95, kasko ~%95-105

🌊 Kümülatif Risk (Accumulation)

Bir olay sonucu (deprem, fırtına) aynı anda etkilenen birden fazla poliçenin toplam hasarı.

Neden kritik: İstanbul'da büyük depremde yüzlerce poliçe aynı anda hasar görür.

Kümülatif kontrol: Şirketler belirli bir bölgedeki toplam sigorta bedelini izler. Reasürans yeterli olmayabilir.

PML (Probable Maximum Loss): Olası Azami Hasar hesaplaması ile reasürans yapısı kurulur.

📑 Kloz (Clause) Nedir?

Poliçeye eklenen özel şart ve koşullardır. Standart teminatı genişletir, daraltır veya özelleştirir.

Kloz 1A: Bina muafiyet klozu (sivil)
Kloz 1B: Muhteviyat muafiyet klozu (sivil)
Kloz 2: ZDS'ye bağlı ihtiyari ek bina (sivil)
Kloz 3A: Müşterek sigorta/muafiyet (sınai/ticari)
Kloz 4: Tazminat limitli teminat
Kloz 5: Enflasyona endeksli teminat (enflasyon oranında artış)
Kloz 6: Sivil rizikolar enflasyon klozu (aylık ÜFE ile güncelleme)

İHTİYARİ DEPREM PRİM HESAPLAYICISI

📋 Kaynak: SEDDK İhtiyari Deprem ve Yanardağ Püskürmesi Teminatına İlişkin Tarife ve Talimat (01.01.2024). Bu hesaplama tarife verilerine dayalı tahminidir, kesin fiyat için sigorta şirketinize başvurun.

🧮 Prim Hesaplama

Riziko Türü

Yapı Tarzı

Deprem Risk Grubu

Sigorta Bedeli (TL)

ZDS Sigorta Bedeli (TL) — Varsa

Kloz 6 Enflasyon Oranı (%)

Muafiyet Oranı (%)

Koasürans (Sigortalı Payı %)

Baz Tarife Oranı—

Enflasyon Artışı—

Düzeltilmiş Oran—

Muafiyet İndirimi—

Koasürans İndirimi—

İhtiyari Deprem Bedeli—

YIL SONU PRİM (TAHMİNİ)—

Sigorta BilgiKütüphanesi